شنبه 24 آذر 1397
صفحه اصلی      همه اخبار      تماس با ما      English
خبرگزاری تقریب - 28 روز پیش

کتاب، زبان دیپلماسی عمومی ما است

به گزارش حوزه فرهنگ و هنر خبرگزاری تقریب، آئین رونمایی و نقد کتاب قدسی سازی یا قدسیت زدایی ، با حضور محمدرضا باقری؛ معاون دانشگاه مذاهب اسلامی، یحیی جهانگیری؛ نویسنده کتاب و مدیرکل امور بین الملل دانشگاه مذاهب اسلامی، حامد رستمی نجف آبادی و حسین قاضی زاده؛ حقوق دان، فقه پژوه و اعضای هیات علمی دانشگاه مذاهب اسلامی و سید مجید حلاج زاده؛ رئیس مرکز مشاوره ایرانیان خارج از کشور در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب برگزار شد. حامد رستمی نجف آبادی که به عنوان منتقد در این نشست حضور داشت، با اشاره به اینکه این کتاب در نوع خود در زمینه فقه پویای شیعه و حتی فقه اسلامی به زبان انگلیسی کم نظیر است، گفت: عنوانی که برای این کتاب انتخاب شده، به نظر من بهتر بود به عنوان پیشنهاد مصلحت در فقه اسلامی؛ تقدس زایی یا تقدس زدایی نامگذاری می شد. بین نام کتاب و محتوای آن ارتباط چندانی برقرار نیست، چراکه موضوع عنوان شده روی جلد تنها ۲۶ صفحه از کتاب را به خود اختصاص داده و چهارپنجم بحث کتاب خارج از عنوان کتاب است. وی افزود: این کتاب بیشتر شبیه به پایان نامه دانشجویی است و پایان نامه دکترای نویسنده نیز در این همین راستا بود. رویکرد جمع آوری مطالب و تجزیه و تحلیل و ارائه دیدگاه های برتر کمتر در آن مشهود است. شاید بهتر بود کتاب در قالب درسنامه تدوین می شد. اگر در ویرایش ها و چاپ های بعدی آن اصلاحاتی صورت گیرد می تواند به عنوان یک منبع خوب درسی در حوزه های فقه مقارن، احکام حکومتی و موضوع مصلحت مورد استفاده باشد. این عضو هیات علمی دانشگاه مذاهب اسلامی، اظهار کرد: نویسنده در بخشی از کتاب نوشته که مصلحت قاعده است. آیا می توان آن را از قواعد استیادی در فقه اسلامی دانست. نقش مصلحت در احکام شرعی باید به این صورت تبیین می شد: گاهی مصلحت منبع استیاد شرعی، گاهی به عنوان پایه شرعی، گاهی به عنوان منبع صدور احکام حکومتی، گاهی به عنوان قید مطلق احکام و گاهی به عنوان جعل احکام و اجرای احکام درنظر گرفته می شود. باید درنظر داشت که آیا مصلحت تحت عنوان احکام ثانویه یا احکام حکومتی مطرح می شود یا مصلحت جلوی اجرای حکم را می گیرد و نقش مزاحم اجرای حکم را دارد؟ در این زمینه که حفظ دین مهم تر است یا اجرای حکم، برخی می گویند حفظ دین مهم تر است. امام خمینی (ره)، عناصر زمان و مکان و شخصیت فقیه را در صدور فقه شرعی مهم می دانستند. همچنین توجه به این نکته در صدور احکام حکومتی مهم است که آیا پویایی فقهی همان فقه مصلحتی است؟ رستمی نجف آبادی ادامه داد: در عرصه فقه حاکمیتی می توانیم ادعا کنیم علاوه بر اینکه مصلحت سنجی ها نباید مخالفتی با حکم شارع داشته باشد، از آن دور هم نباید باشد. همچنین مصلحت نباید با اصول و ادله شرعی مغایرتی داشته باشد و مصالح شرعی باید نزدیک به اصول و ادله شرعی و براساس ضوابط باشد. نویسنده کتاب نیز گفته که مصلحت باید براساس ضوابط باشد. بی پایگی عقاید خیلی از روشنفکران سکولار را از محتوای این کتاب می توانیم جواب دهیم. حسین قاضی زاده؛ دیگر منتقد حاضر در این جلسه با تاکید بر ضرورت بحث درباره موضوع این کتاب، گفت: با تجربه جمهوری اسلامی در راستای رویکرد فقاهت محور در ۴۰ سال گذشته، نیاز به طرح این مباحث داریم. وی با اشاره به اینکه این کتاب علاوه بر استفاده به عنوان منبع درسی می تواند بسیاری از مشکلات کاربردی ما را در زمینه مرود بحث حل کند، افزود: در زمینه مصلحت در صدور و اجرای احکام، دچار چالش های جدی هستیم. در بحث های مدنی مانند محدودیت یا ممنوعیت ازدواج اطفال و در بخش های مختلفی از قانون اساسی، عنوان مصلحت آمده است. مصالح عمومی از این جهت قابل توجه است که جلوه های مصلحت را همواره در طول ۴۰ سال شاهد بوده ایم و روزبه روز نیز بیشتر می شود. در آرای فقیهان شیعه در تاریخ ما نیز این جلوه های مصلحت را می بینیم. باید دید تحول ارزش کیفری که یکی از مبانی مصلحت است، به چه دلیل اتفاق افتاده است. این حقوق دان، فقه پژوه تصریح کرد: باید بین آنچه مفهوم مصلحت است و آنچه مفهوم عرفی سازی به معنای سکولار کردن دانش فقهی و نقش عرف، تفاوت و تفکیک قائل شد. استفاده از عرف را چه قبل و چه بعد از انقلاب شاهد بوده ایم. اگر از دستاوردهای آن استفاده کنیم، این به معنی توجه به واقعیت های جامعه است نه عرفی سازی. بحث مصلحت و مصالح عمومی را فقط در ایران شاهد نیستیم و در بسیاری از اسناد بین المللی نیز دیده می شود. سید مجید حلاج زاده؛ رئیس مرکز مشاوره ایرانیان خارج از کشور نیز در این آئین در سخنانی کوتاه با تاکید بر حفظ نخبگان در کشور، گفت: بحث مهم فقه شیعه در این کتاب وزین آمده است. این کتاب در خارج از کشور منتشر می شود و نویسنده پس از این باید منتظر نقدهای زیادی از سوی محافل دانشگاهی باشد. به ویژه اینکه بحث درباره شیعه است. نوشتن در این زمینه جسارت می خواهد. وی ادامه داد: نگاشتن کتاب، زبان دیپلماسی عمومی ماست که بتواند دین و مرجعیت ما را به تمام صادر کند. این مهم با زبان قلم ممکن می شود. جهانگیری، نویسنده کتاب نیز در این نشست درباره ضرورت تالیف آن، گفت: احساس کردم در حوزه آکادمیک معارف دینی، تولیدات ما بسیار پایین است. ایران اسلامی پس از پیروزی انقلاب، یکی از مراکز تولیدکننده اندیشه در دنیاست که نباید آن را نادیده گرفت. هر کشور باید با توجه به توانمندی های خود دست به صادرات تولیدات خود بزند. ما چیز ارزشمندی به نام معرفت داریم که در حوزه صادرات به آن توجه نکرده ایم. به اعتقاد من می توانیم سرمایه های ارزشمندمان از جنس معرفت، دانش و علم را صادر کنیم. هنوز هم نام سهروردی در سوربُن فرانسه و نام ابن سیناها و ملاصدراهای ما در خارج از ایران می درخشد؛ چرا نباید این سرمایه ها را صادر کنیم؟ وی ادامه داد: آمارها نشان می دهد تولیدات ما در حوزه معرفت فاخر کشورمان پایین است و نیاز به گام های اساسی تری دارد. به ویژه در حوزه علوم انسانی باید گام های جدی برداریم. باید در کنار گمرک اقتصادی، گمرک فرهنگی برای صادر کردن تولیدات علمی و فرهنگی خود ایجاد کنیم. در شاخه دانش فقه نسبت به حوزه هایی همچون فلسفه و عرفان، توفیق چندانی نداشته ایم و دلیل اصلی آن شاید این باشد که گمان می کردیم فقه دانشی است که از دل آن فقط رساله تولید می شود، حال آنکه کنکاش های بزرگ فقهی بزرگان ما امروز هم می تواند راهگشا باشد، لذا در این زمینه کار پژوهشی انجام دادم. نویسنده کتاب قدسی سازی یا قدسیت زدایی در ادامه اظهار کرد: از نکات مهمی که در این کتاب مورد توجه من بوده این است که عده ای معتقدند فقه بعد از یک دوره سنگین وارد جامعه شده و می خواهد آن را مدیریت کند، آیا می تواند یا نه؟ امام خمینی (ره) با دقتی که در فقه شیعه دارد، می گوید فقه ما این ظرفیت را دارد که جامعه را مدیریت کند. امام در این زمینه از مفهوم مصلحت استفاده کرده به این مفهوم که هرجا مصلحت اقتضا کرد می توان احکام را تغییر داد. افرادی که با نگاه فقهی امام همگان نبودند عقیده داشتند که این نگاه و فرایند توجه به مصلحت عمومی، سبب می شود به مرور از فقه و شریعت چیزی باقی نماند. مدیرکل امور بین الملل دانشگاه مذاهب اسلامی، با اشاره به برخی از مهم ترین محورهای بحث در این کتاب، گفت: این پرسش اساسی که آیا فقه می خواهد جامعه را مقدس کند یا جامعه می خواهد فقه را سکولار کند؟ ، محور بخشی از مباحث کتاب است. نقش مصلحت در فقه شیعه و بررسی این عقیده که برخی معتقدند فقه شیعه عاریه گرفته شده از فقه اهل سنت بوده، از دیگر بحث های کتاب است. یکی از دستاوردهای خوب این اثر، توجه به منفعت و تفاوت قائل شدن آن با مصلحت گرایی در قرآن است. جهانگیری ادامه داد: با ذهن طلبگی به انگلیسی نوشتن کار بسیار سختی است. بازتولید عبارات و اصطلاحات دینی به زبان انگلیسی کار دشواری بود. مطمئنا این کتاب دارای ایراداتی است که گوشزد کردن آن ها می تواند به غنای کتاب کمک کند. وی در پاسخ به برخی از نقدهای مطرح شده درباره کتاب نیز بیان کرد: در نامگذاری کتاب سعی کردم از یک مدل غربی استفاده کنم. وقتی برای غرب کتاب می نویسیم باید محتوا و همه چیز آن نیز متناسب با آن قالب ها باشد. برخی نقدهای مطرح شده نیز ناظر بر این بود که کتاب می توانست در قالب درسنامه نوشته شود، ولی از ابتدا این کتاب را به عنوان کتاب درسی ننوشتم. هرچند می توان با نگارشی دیگر آن را به عنوان کتب درسی هم عرضه کرد. این نویسنده و پژوهشگر تاکید کرد: در بحث مصلحت نیز در این کتاب عنوان کرده ام که مهم ترین نقش آن در فقه حکومتی است، چون فقه حکومتی ناظر به همه ابواب فقه است. همچنین سعی کردم بین مصلحت در نگاه شیعه و اهل سنت تفاوت قائل شوم. در زمینه عدم وامگیری مذهبی از مذهب دیگر نیز سعی کردم بگویم ضوابط در شیعه و اهل سنت تفاوت هایی دارد. انتهای پیام

اخبار مرتبط

آخرین اخبار
برچسب‌ها:   

دیپلماسی

 | 

عمومی

 | 
پربیننده‌ترین‌ها (6 ساعت اخیر)

پربیننده‌ترین‌ها (24 ساعت اخیر)

پربیننده‌ترین‌ها (هفته‌ی اخیر)

منابع خبری