دوشنبه 5 اسفند 1398
صفحه اصلی      همه اخبار      تماس با ما      English
اسلام تایمز - 11 روز پیش

گام دوم انقلاب اسلامی و اصول سیاست دفاعی ایران

به گزارش اسلام تایمز، مقام معظم رهبری حضرت آیه الله العظمی خامنه ای مدظله العالی، در دهه فجر سال ۱۳۹۷، با صدور بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، به تشریح راه طی شده جمهوری اسلامی ایران در چهل سالی که از استقرار نظام جمهوری اسلامی ایران گذشته، پرداختند. همچنین معظم له انتظارات و بایدونباید های مدنظر خود از مسیر پیش روی جمهوری اسلامی ایران را در این بیانیه احصاء نمودند. یکی از مهم ترین فراز هایی که معظم له در این بیانیه به آن اشاره نمودند، اصول سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران در چهل سال گذشته و دوره پیش رو است. در این یادداشت پژوهشی تلاش می شود به تبیین اصول سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران که فرمانده معظم کل قوا در بیانیه گام دوم به آن اشاره نمودند، پرداخته شود. اصول سیاست دفاعی ایران بازدارندگی همواره راهبرد اصلی سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران بوده است. بر این مبنا ایران همواره به دنبال این بوده که با تقویت هرچه بیشتر توان دفاعی خود، دشمنان را از هرگونه اندیشه بالفعل و بالقوه تجاوز به خاک خود بازداشته و منصرف نماید. راهبرد سیاست دفاعی ایران همواره در یک مدار ثابت حرکت کرده است. فرماندهی معظم کل قوا حضرت آیت الله خامنه ای مدظله العالی در بیانیه گام دوم انقلاب سه عنصر اساسی در اصول سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران را خودکفایی دفاعی، عدم تجاوز به کشور های دیگر و اصل اقدام متقابل برشمرده اند. [۱]۱- خودکفایی دفاعی: خودکفایی دفاعی استناد به مفهوم استقلال خواهی دارد که جزء اصول انقلاب اسلامی می باشد. همچنین این مبنا و تلاش برای عدم وابستگی به بیگانگان، در اصل نهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مورد تأکید قرارگرفته است. بر این اساس در چهل سالی که از استقرار نظام جمهوری اسلامی ایران می گذرد، همواره تلاش ها بر این مبنا قرار داشته که کشور در برنامه های دفاعی و نظامی خود، به استقلال و خودکفایی برسد. ۲-عدم تجاوز به کشور های دیگر: ایران پس از انقلاب هیچ گاه آغازکننده جنگ نبوده و این امر حاکی از ماهیت صلح طلب سیاست دفاعی ایران است. [۲]در مورد جنگ تحمیلی نیز، آغازگراین جنگ رژیم بعث عراق بود. [۳]چنانکه در سال ۱۳۷۰، خاویر پرز دکوئیار [۴]دبیر کل وقت سازمان ملل متحد، عراق را به عنوان دولت متجاوز و آغازگر جنگ هشت ساله میان دو کشور معرفی کرد. [۵]خودکفایی دفاعی استناد به مفهوم استقلال خواهی دارد که جزء اصول انقلاب اسلامی می باشد. همچنین این مبنا و تلاش برای عدم وابستگی به بیگانگان، در اصل نهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مورد تأکید قرارگرفته است همچنین به عنوان مثالی نزدیک و ملموس تر می توان به قضیه تجاوز پهپاد جاسوسی گلوبال هاوک [۶]آمریکا نیز اشاره کرد. تا زمانی که این هواگرد به حریم هوایی جمهوری اسلامی ایران تجاوز نکرده بود، هیچ اقدام تهاجمی از سوی نیرو های پدافندی ایران صورت نگرفت. [۷]، اما زمانی که وارد حریم هوایی ایران شد، پس از صدور چند مرحله اخطار، سرانجام شبکه پدافندی ایران با شلیک یک فروند موشک از سامانه سوم خرداد آن را ساقط کرد. [۸]۳- اقدام متقابل: ایران در راستای پیگیری سیاست دفاعی خود، در مواقعی که مورد تجاوز قرار بگیرد، به اقدام موردنظر در اسرع وقت و با همان میزان تناسب پاسخ می دهد. [۹]برای مثال در تاریخ ۱ مهر ۱۳۵۹، نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران با اجرای عملیات کمان ۹۹، به وسیله ۱۴۰ فروند هواپیمای جنگنده خود به تأسیسات زیربنایی عراق حمله کرد و پاسخ دندان شکنی به تهاجم رژیم بعث داد. [۱۰]همچنین پس از حمله گروه تروریستی داعش به مجلس شورای اسلامی و حرم امام خمینی (ره) در تاریخ ۱۷ خرداد ۱۳۹۶، نیروی هوافضای سپاه با انجام عملیات موشکی لیله القدر و حمله به مقر داعش در شهر دیرالزور سوریه، پاسخ قاطعی به این گروه تروریستی داد. [۱۱]پیشینه اصول سیاست دفاعی ایران مهم ترین نکته ای که در خصوص پیشینه اصول سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران می توان به آن اشاره کرد، وضعیت سابقه خودکفایی دفاعی ایران است. خودکفایی دفاعی ایران در بخش های مختلفی مانند سازمان دهی و نظریه پردازی نیرو های مسلح و نیز تجهیز و تولید ابزار و لوازم دفاعی موردنظر است. چنانکه پیش تر اشاره شد، بنیاد اساسی اندیشه خودکفایی دفاعی، مفهوم استقلال است. بند ۱۳ اصل سوم قانون اساسی، دولت را موظف به تأمین خودکفایی در حوزه های مختلف نظیر علوم، فنون، صنعت، کشاورزی و امور نظامی کرده است. علاوه بر این ریشه نظری، جمهوری اسلامی ایران از همان دوران ابتدایی استقرار خود، به دلیل ماهیت تجدیدنظر طلبانه ای که در خصوص تسلط قدرت های استکباری بر نظام بین الملل اتخاذ نمود، مورد تحریم های تسلیحاتی کشور هایی نظیر آمریکا و شوروی قرار گرفت. با شروع جنگ تحمیلی، خلاء تأمین تسلیحات و قطعات یدکی آن ها بیشتر به چشم آمد؛ بنابراین جنگ هشت ساله ایران و عراق، تجربه گران بهای دیگری در ضرورت تحقق آرمان استقلال و خودکفایی کشور است. این تجربه به همراه وضعیت تحریم های اخیر که طی سالیان متمادی علیه ایران اعمال شده، در تشدید گرایش ایران به سمت خودکفایی و کسب دانش و فناوری های پیشرفته تولید لوازم جدید، به شدت مؤثر بوده است. [۱۲]نکته دیگری که درباره ضرورت اجرای پروژه خودکفایی دفاعی کشور وجود دارد، سوابق تاریخی تلخ ایران در دویست سال گذشته است. در طول این دوره مناطق مختلفی از خاک کشور در قرارداد های مختلف از دست رفت. دلیل عمده این وضعیت، ضعف مفرط دفاعی ایران است. ازجمله قرارداد ها می توان به مواردی نظیر قرارداد گلستان [۱۵]اشاره کرد. همین ضعف دفاعی ایران منجر به اشغال کشور طی دو جنگ جهانی اول و دوم گردید. [۱۶]ایران در راستای پیگیری سیاست دفاعی خود، در مواقعی که مورد تجاوز قرار بگیرد، به اقدام موردنظر در اسرع وقت و با همان میزان تناسب پاسخ می دهد پیامد های اصول سیاست دفاعی ایران در خصوص تأثیر و پیامد اصول سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران باید گفت که به نتایج مطلوب و ملموسی دست یافته که این نتایج بر اساس همان راهبرد خودکفایی دفاعی پدید آمده است. به گونه ای که امروزه جمهوری اسلامی ایران توانسته در ابعاد مختلفی مانند ساخت تسلیحات بومی، تولید ابراز و لوازم نظامی گوناگون و حمایت از گروه های مقاومت منطقه بازدارندگی مطلوبی را برای خود به وجود بیاورد. اکنون جمهوری اسلامی ایران در زمینه ساخت تسلیحات خود توانسته سامانه های موشکی را به مثابه یک مؤلفه اساسی در مفهوم بازدارندگی اش به وجود بیاورد. ایران پس از جنگ تحمیلی با رژیم بعث عراق، شروع به توسعه برنامه موشک های بالستیک نمود. ایران در دهه ۲۰۰۰ میلادی، به طور موفقیت آمیزی برنامه موشکی خود را توسعه داد و به موشک های کوتاه برد بالستیک (تا ۱۰۰۰ کیلومتر)، مانند فاتح ۱۱۰ و شهاب ۲ دست پیدا کرد. [۱۷]همچنین ایران موشک هایی با برد متوسط ۲۰۰۰ کیلومتر مانند سجیل را تولید نموده است که می تواند کلاهک هایی را تا محدوده ۷۵۰ کیلومتری به سمت رژیم صهیونیستی و حتی بخش هایی از جنوب شرق اروپا پرتاب کند. [۱۸]جمهوری اسلامی ایران از انواع موشک ها در طول سالیان اخیر برای افزایش ضریب امنیتی خود و برطرف کردن تهدیدات اطراف خود استفاده کرده است. به طوری که بر اساس ارزیابی تارنمای ورلد بلیز [۱۹]، ایران در میان ده قدرت برتر جهان در زمینه فناوری موشکی در سال ۲۰۱۸ شناخته شد. [۲۰]شمه ای از برونداد راهبرد خودکفایی دفاعی کشور فقط در سال ۱۳۹۸ به ثمر نشسته، رونمایی و بهره برداری از سامانه موشکی باور ۳۷۳ می باشد. همچنین لازم به ذکر است که جمهوری اسلامی ایران طی چند سال اخیر، به شدت با اتکا به توان متخصصان داخلی پیگیر ساخت هواپیمای جنگنده نسل پنجمی قاهر-۳۱۳ بوده. [۲۵]مراحل طراحی و ساخت این هواپیما باوجود تحریم های آمریکا و شورای امنیت صورت پذیرفته و از این حیث با هواپیمایی نظیر سوخو پکفای روسیه که قریب به دو دهه از شروع مرحله طراحی اش می گذرد، قابل مقایسه است. [۲۶]یکی دیگر از پیامد های اصول سیاست دفاعی ایران، تجهیز و توسعه گروه های جبهه مقاومت در غرب آسیا است. یک وجه حمایت ایران از گروه های فوق، تلاش برای تحقق شعار حمایت از مظلومان عالم است. اما وجه دیگر آن را باید در راستای تحقق راهبرد بازدارندگی سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران ارزیابی کرد. برای مثال در این زمینه می توان به حزب الله لبنان اشاره کرد. حیات این گروه منجر به تحقق موارد ذیل برای ایران شده است: ۱-افزایش عمق راهبردی ایران: در شرایطی که رژیم صهیونیستی با انعقاد قرارداد های گوناگون درصدد افزایش عمق راهبردی خود بوده و تلاش می کند به مناطق مجاور ایران برای درگیری احتمالی دست یابد، ایران هم متقابلاً با سرمایه گذاری بر روی حزب الله در جوار مرز های رژیم صهیونیستی کوشیده تا به ابزار های تهدیدکننده امنیت رژیم اشغالگر قدس دست یابد. ۲-شکست بازدارندگی رژیم صهیونیستی: یکی از مهم ترین پیامد های اقدامات حزب الله در مواجه با رژیم صهیونیستی شکست اندیشه بازدارندگی آن است. حزب الله تاکنون با زیرکی تمام و با استفاده از الگوی نبرد نامتقارن و به کارگیری عنصر شهادت طلبی، ارکان بازدارندگی رژیم صهیونیستی را با پرسش مواجه ساخته و ضمن افزایش توان بازدارندگی خود، موجب ارتقای قدرت بازدارندگی غیرمستقیم منطقه ای ایران است. لازم به ذکر است که نمود عینی این وضعیت در عقب نشینی رژیم صهیونیستی از جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ و نیز ناکامی این رژیم در جریان جنگ ۳۳ روزه لبنان به خوبی متجلی شد. [۲۷]درباره پیامد های اصل اقدام متقابل ایران باید گفت که امروزه جمهوری اسلامی ایران به سطح مطلوبی از بازدارندگی رسیده که حتی آمریکا به عنوان بزرگ ترین قدرت نظامی جهان، توان رویارویی با اقدام متقابل ایران در موشک باران پایگاه عین الاسد که به تلافی ترور سردار شهید سلیمانی انجام شد، ندارد. [۲۸]جمهوری اسلامی ایران از همان دوران ابتدایی استقرار خود، به دلیل ماهیت تجدیدنظر طلبانه ای که در خصوص تسلط قدرت های استکباری بر نظام بین الملل اتخاذ نمود، مورد تحریم های تسلیحاتی کشور هایی نظیر آمریکا و شوروی قرار گرفت. با شروع جنگ تحمیلی، خلاء تأمین تسلیحات و قطعات یدکی آن ها بیشتر به چشم آمد لوازم پیشبرد اصول سیاست دفاعی ایران در خصوص ابزار پیشبرد اصول سیاست دفاعی ایران باید گفت که این لوازم به دو دسته تقسیم می شوند: ۱-توان علمی درون زای کشور یکی از تأکیدات مقام معظم رهبری درباره سیاست دفاعی کشور در بیانیه گام دوم انقلاب، تکیه بر توان درون زای علمی کشور بوده است. [۲۹]طی سال های اخیر صنعت دفاعی کشور به سمت همکاری با شرکت های دانش بنیان حرکت کرده است. در این رابطه فرصت مغتنمی پدید آمده تا به وسیله هم افزایی توان علمی این شرکت ها با بخش های گوناگون نیرو های مسلح، هم نیاز نیرو های مسلح به دانش و فن آوری این شرکت ها برطرف شود و هم خود این تشکل ها در جریان همکاری با نیرو های مسلح آبدیده و کارآزموده شوند. یکی از اقدامات خوبی که وزارت دفاع در سال جاری در این خصوص انجام داده، این است که مبلغ ۱ هزار میلیارد تومان بودجه، جهت تزریق به شرکت های دانش بنیانی که در همکاری با صنعت دفاعی به سر می برند، اختصاص داده است. [۳۰]این عامل بر اساس اعتماد به نیرو تحصیل کرده و متخصصین جوان کشور شکل گرفته است. امروزه صنعت دفاعی کشور با استعانت از رهنمود های مقام معظم رهبری و با اتکا به ایمان و اراده و توانمندی نخبگان و اندیشمندان خود، توانسته در زمینه های گوناگون دفاعی به پیشرفت های شگرفی دست یابد. از همان سال های ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی جوانان متخصص در برنامه های مختلف صنعت دفاعی کشور مشغول فعالیت بوده اند. برای مثال می توان به موارد ذیل اشاره کرد: ۱-الف- ساخت قطعات هواپیما های نظامی و غیرنظامی آمریکایی و هم زمان طراحی و اجرای طرح ساخت هواپیمای جنگنده آذرخش ۱-ب- ساخت تانک ذوالفقار و نفربر کبرا ۱-ج- ساخت نمونه مشابه ایرانی موشک هوا به هوای دوربرد ققنوس ۱-د- بازسازی بالگرد های آسیب دیده از زمان جنگ که منجر به ساخت بالگرد شباویز شد. [۳۱]. اما برونداد تلاش های علمی متخصصین جوان صنعت دفاعی کشور تنها محدود به برنامه های نظامی سال های ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی نبوده، بلکه در طول این چهل سال همواره ادامه داشته است. برای مثال شمه ای کوتاه از برنامه های دفاعی که اخیراً باهمت جوانان متخصص به ثمر رسیده، به شرح ذیل است: ۱-ذ- طراحی و عملیاتی نمودن هواپیمای آموزشی رزمی یاسین [۳۲]۱-ر -طراحی و عملیاتی نمودن خودروی زرهی امراپ طوفان [۳۳]۱-ز- طراحی و بهره برداری از هواپیمای آموزشی اطلاعاتی چکاوک [۳۴]۲-ابزار دیگری که جمهوری اسلامی ایران در این رابطه از آن استفاده کرده، ایجاد و توسعه زیرساخت های صنعت دفاعی کشور می باشد. شرح مختصری از این زیرساخت ها به شرح ذیل است: ۲-الف- صنایع مخابرات و الکترونیک وزارت دفاع که وظیفه تأمین نیاز دستگاه های مخابراتی و الکترونیکی نیرو های مسلح کشور را بر عهده دارد. [۳۵]۲-ب صنایع جهاد خودکفایی بخش های گوناگون نیرو های مسلح نظیر ارتش و سپاه پاسداران. برای مثال جهاد خودکفایی ارتش در سال ۱۳۷۳ موفق به ساخت نخستین نمونه تانک ذوالفقار گردید. این تشکیلات در مقاطع مختلف، نوآوری و موفقیت های بسیاری را تجربه کرده است که گوشه مختصری از آن ها به این شرح است: ۲-ج نصب جنگ افزار کاتیوشا بر روی بدنه ادوات زرهی ۲-د- طراحی و ساخت برجک دیده بانی متحرک ۲-ذ- دستگاه رفع آلودگی شیمیایی [۳۶]همچنین مهم ترین نقطه عطف در توسعه زیرساخت های دفاعی کشور، تأسیس شهر های موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی می باشد که نقش بی بدیلی در افزایش توان بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران دارد. جالب توجه است که این زیرساخت، موجب نگرانی شدید رژیم صهیونیستی شده است. به گونه ای که مرکز ماهواره ای این رژیم در گزارش برآورد اطلاعاتی خود از شهر های موشکی سپاه اعلام کرد که ایرانی هم اکنون دارای یک شبکه بزرگ و پیچیده از پایگاه های نظامی موشکی زیرزمینی در اقصی نقاط اراضی ایران هستند. [۳۷]راهبرد آینده برای تداوم اصول سیاست دفاعی ایران جمهوری اسلامی ایران ضمن ادامه مسیری که طی کرده، باید اقدامات ذیل را هم در چارچوب وضعیت آینده در دستور کار خود قرار دهد. ۱-افزایش همکاری و تبادل تجربه میان ارکان مختلف نیرو های مسلح کشور. به خصوص در قسمت هایی که در کارکرد ها و وظایف خود با یکدیگر شباهت دارند. برای مثال می توان به تجربه همکاری میان تیپ ۶۵ نیرو های ویژه هوابرد ارتش جمهوری اسلامی ایران با تیپ صابرین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اشاره کرد. [۳۸]۲-بهره گیری از علم آینده پژوهی هم در جهت پایش وضعیت پیش رو به منظور آگاهی از توانمندی ها و نقاط ضعف صنعت دفاعی ایران و سایر کشور ها در آینده و همچنین بررسی مداوم تحولات نظامی امنیتی محیط بین الملل و به خصوص محیط پیرامونی جمهوری اسلامی ایران. جمهوری اسلامی ایران از انواع موشک ها در طول سالیان اخیر برای افزایش ضریب امنیتی خود و برطرف کردن تهدیدات اطراف خود استفاده کرده است. به طوری که بر اساس ارزیابی تارنمای ورلد بلیز، ایران در میان ده قدرت برتر جهان در زمینه فناوری موشکی در سال ۲۰۱۸ شناخته شد ۳-بهره گیری از دیپلماسی عمومی در جهت ترویج این اندیشه در منطقه که سیاست دفاعی ایران تهدیدی برای هیچ کشوری نیست و صرفاً دارای وجه بازدارندگی می باشد. ۴-ایجاد جذابیت های شغلی و مالی برای جذب حداکثری نخبگان در بخش های مختلف صنعت دفاعی، به ویژه در قسمت های پژوهشی و تولیدی. ایجاد ارتباط بهتر میان دانشگاه ها و صنعت دفاعی به منظور بهره برداری حداکثری طرفین از فرصت ها و ظرفیت های یکدیگر ۶-با توجه به اینکه به احتمال زیاد از مهر ۱۳۹۹، تحریم های تسلیحاتی شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی ایران برطرف می شود، لازم است که از هم اکنون تمهیدات خرید تسلیحات جدید و افزایش تبادل و همکاری با کشور هایی نظیر چین و روسیه پیش بینی شود. جمع بندی و نتیجه گیری جمهوری اسلامی ایران از بدو تأسیس خود، در راستای پیگیری اصول سیاست دفاعی اش، هیچ گاه به دنبال تخاصم جویی نبوده و ماهیت سیاست دفاعی این کشور همواره صلح طلبانه بوده است. از سوی دیگر جمهوری اسلامی ایران با توجه به دو عامل ذیل همواره به دنبال پیگیری سیاست خودکفایی دفاعی بوده است: ۱- استقلال طلبی که در اصل ۱۳ بند سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مندرج شده است، دولت جمهوری اسلامی ایران را مکلف می کند تا کشور را به خودکفایی دفاعی برساند. ۲-تحریم های تسلیحاتی وضع شده علیه جمهوری اسلامی ایران، از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی که در نتیجه آن خلاء زنجیره تأمین تسلیحات موردنیاز و قطعات یدکی آن ها در طول جنگ تحمیلی به خوبی به چشم آمد. اما این دو عامل خود باعث ایجاد پیامد هایی هم به شرح ذیل بوده است: جمهوری اسلامی ایران از همان ابتدا شروع به پیش بینی و تمهید سیاست خودکفایی دفاعی در جهت بی نیازی تسلیحاتی از بیگانگان نمود. ایران از همان زمان با ساخت و مهندسی معکوس تسلیحات غربی و شرقی، سیاست خودکفایی دفاعی خود را آغاز نمود و امروزه به نقطه ای رسیده که می تواند پیشرفته ترین تجهیزات دفاعی را از نقطه صفر تا ۱۰۰ به تن هایی بسازد. وجه دیگری که سیاست خودکفایی دفاعی جمهوری اسلامی ایران پدید آورده، تشکیل گروه های محور مقاومت در منطقه مانند حزب الله لبنان است که عمق بازدارندگی ایران را تا لبه مرز های این رژیم پیش برده و به مثابه سیاست سد نفوذ مانع از رخنه و آسیب رسانی رژیم صهیونیستی به داخل جمهوری اسلامی ایران شده است. از سوی دیگر جمهوری اسلامی ایران باید از همه ابزار و لوازمی که در اختیار دارد، مانند پیوند بخش های همسان نیرو های مسلح خود با یکدیگر، ارتباط صنعت دفاعی با دانشگاه و بهره گیری از علوم نوینی مانند آینده پژوهی و سایبر دیپلماسی در جهت غنا بخشیدن هرچه بیشتر به سیاست خودکفایی خود بهره ببرد. منابع [۱]پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله خامنه ای، بیانیه گام دوم انقلاب خطاب به ملت ایران ، ۲۲/۱۱/۱۳۹۷، قابل بازیابی در پیوند زیر: http://farsi.khamenei.ir/message-content?id=۴۱۶۷۳ [۲]همان [۳]CHRONOLOGY OF THE WAR BETWEEN IRAN AND IRAQ, https://www.nytimes.com/۱۹۸۲/۰۵/۲۵/world/chronology-of-the-war-between-iran-and-iraq.html [۴]Javier Perez Decoyar [۵]Said Khaloozadeh, December ۱۹۹۱: Recognizing Responsibility of Iraq in War with Iran, http://www.iranreview.org/content/Documents/December-۱۹۹۱-Recognizing-Responsibility-of-Iraq-in-War-with-Iran.htm [۶]Global Hawk [۷]پایگاه اینترنتی ایسنا، یک مقام آمریکایی اعلام کرد: احتمال ورود پهپاد گلوبال هاوک به حریم ایران علت لغو دستور حمله ترامپ بود ، ۰۲/۰۴/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.isna.ir/news/۹۸۰۴۰۲۰۱۰۱۹/ [۸]Julian Borger, How a drone s flight took the US and Iran to the brink of war, ۲۱/۰۵/۲۰۱۹, https://www.theguardian.com/world/۲۰۱۹/jun/۲۱/iran-latest-trump-drone-attack-timeline-airstrikes-called-off [۹]پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله خامنه ای، بیانیه گام دوم انقلاب خطاب به ملت ایران ، ۲۲/۱۱/۱۳۹۷، قابل بازیابی در پیوند زیر: http://farsi.khamenei.ir/message-content?id=۴۱۶۷۳ [۱۰]J. Pour Rezaie, [Long War Story]Operation Kaman ۹۹: The Biggest IRIAF counteroffensive against Iraq, from the perspective of a seasoned veteran F-۴E pilot, https://www.reddit.com/r/hoggit/comments/a۸lrd۳/long_war_story_operation_kaman_۹۹_the_biggest/ [۱۱]پایگاه اینترنتی ایسنا، پاسخ دندان شکن سپاه به تروریست ها در دیرالزور ، ۲۹/۰۳/۱۳۹۶، قابل بازیاب در پیوند زیر: https://www.isna.ir/news/۹۶۰۳۲۹۱۶۲۹۲/ [۱۲]قیصری، نورالله، خضری، خضری، احسان، سیاست دفاعی جمهوری اسلامی ایران؛ بررسی اسناد کلان ، زمستان ۱۳۹۵، ص ۶۶٫ [۱۳]پایگاه اینترنتی مشرق نیوز، متن کامل عهدنامه ننگین گلستان ، ۰۲/۰۲/۱۳۹۳، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.mashreghnews.ir/news/۳۰۳۲۸۰/ [۱۴]پایگاه اینترنتی مشرق نیوز، آیا پس گرفتن سرزمین های از دست رفته در ترکمنچای ممکن است؟ ، ۰۶/۰۵/۱۳۹۵، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.mashreghnews.ir/news/۶۰۹۵۸۲/ [۱۵]چیت سازیان، محمدرضا، پایگاه اینترنتی موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، روند شکل گیری عهدنامه پاریس، عهدنامه پاریس چگونه امضا شد؟ ، قابل بازیابی در پیوند زیر: http://www.iichs.ir/News-۷۹۱۰/%D۸%B۹%D۹%۸۷%D۸%AF%D۹%۸۶%D۸%A۷%D۹%۸۵%D۹%۸۷-%D۹%BE%D۸%A۷%D۸%B۱%DB%۸C%D۸%B۳-%DA%۸۶%DA%AF%D۹%۸۸%D۹%۸۶%D۹%۸۷-%D۸%A۷%D۹%۸۵%D۸%B۶%D۸%A۷-%D۸%B۴%D۸%AF%D۸%۹F/?id=۷۹۱۰ [۱۶]پایگاه اینترنتی موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، گفت وشنود با دکتر مصطفی تقوی ایران در جنگ جهانی دوم ، قابل بازیابی در پیوند زیر: http://www.iichs.ir/News-۶۰۸۵/%D۸%A۷%DB%۸C%D۸%B۱%D۸%A۷%D۹%۸۶-%D۸%AF%D۸%B۱-%D۸%AC%D۹%۸۶%DA%AF-%D۸%AC%D۹%۸۷%D۸%A۷%D۹%۸۶%DB%۸C-%D۸%AF%D۹%۸۸%D۹%۸۵/?id=۶۰۸۵ [۱۷]دهقانی فیروزآبادی، سید جلال، عزیزی بساطی، مجتبی، توانمندی دفاعی در سیاست موشکی جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا تابستان ۱۳۹۷، شماره ۱۰۳، ص ۱۰۷٫ [۱۸]پایگاه اینترنتی دیپلماسی ایرانی، چهار سلاح ایرانی که امریکا باید از آن ها بترسد ، ۱۹/۰۲/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: http://irdiplomacy.ir/fa/news/۱۹۸۳۳۳۱/ [۱۹]World Belize [۲۰]دهقانی فیروزآبادی، سید جلال، عزیزی بساطی، مجتبی، توانمندی دفاعی در سیاست موشکی جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا تابستان ۱۳۹۷، شماره ۱۰۳، ص ۱۰۷٫ [۲۱]JOANNE STOCKER, Iran officially unveils Bavar-۳۷۳ air defense system, ۲۲/۰۷/۲۰۱۹, https://thedefensepost.com/۲۰۱۹/۰۸/۲۲/iran-bavar-۳۷۳-air-defense-system/, [۲۲]پایگاه اینترنتی دیپلماسی ایرانی، چهار سلاح ایرانی که امریکا باید از آن ها بترسد ، ۱۹/۰۲/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: http://irdiplomacy.ir/fa/news/۱۹۸۳۳۳۱/ [۲۳]پایگاه اینترنتی خبرگزاری مهر، حرکات نمایشی جنگنده تمام ایرانی کوثر در رژه روز ارتش ، ۲۹/۰۱/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.mehrnews.com/news/۴۵۹۴۳۰۸/ [۲۴]پایگاه اینترنتی خبرگزاری ایرنا، خودروی سبک تاکتیکی ضدگلوله رویین تن رونمایی شد ، ۱۱/۰۷/۱۳۹۸، https://www.irna.ir/news/۸۳۴۹۹۳۲۵/ [۲۵]پایگاه اینترنتی باشگاه خبرنگاران جوان، جنگنده قاهر ۳۱۳، یک پنهانکار از نوع ایرانی ، ۲۵/۰۴/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.yjc.ir/fa/news/۷۰۰۲۰۱۸/ [۲۶]Dan Alex, Sukhoi Su-۵۷ (T-۵۰ / PAKFA) , ۲۷/۱۲/۲۰۱۹, https://www.militaryfactory.com/aircraft/detail.asp?aircraft_id=۷۸۲ [۲۷]گلشنی، علیرضا، باقری، محسن، جایگاه حزب الله لبنان در استراتژی بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران ، تابستان ۱۳۹۱، ص ۱۴۳٫ [۲۸]Grace Shao, Iran wants to show Trump it s not going to be easy to fight in a war, defense analyst says, ۰۸/۰۱/۲۰۲۰, https://www.cnbc.com/۲۰۲۰/۰۱/۰۸/iran-wants-to-show-trump-its-not-going-to-be-easy-to-fight-in-a-war-defense-analyst.html [۲۹]پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله خامنه ای، بیانیه گام دوم انقلاب خطاب به ملت ایران ، ۲۲/۱۱/۱۳۹۷، قابل بازیابی در پیوند زیر: http://farsi.khamenei.ir/message-content?id=۴۱۶۷۳ [۳۰]پایگاه اینترنتی ایسنا، حمایت هزار میلیارد تومانی وزارت دفاع از شرکت های دانش بنیان برای سال ۹۸ ، ۲۳/۰۶/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.isna.ir/news/۹۸۰۶۲۳۱۰۷۵۳/ [۳۱]پایگاه اینترنتی مشرق نیوز، صنعت دفاعی موتور پیشران پیشرفت کشور ، ۰۲/۰۶/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.mashreghnews.ir/news/۹۸۶۳۳۸/ [۳۲]پایگاه اینترنتی تسنیم، گزارش ویژه تسنیم| گام بلند ایران برای آموزش بهتر خلبانان ارتش با هواپیمای ایرانی/ ۲۵/۰۷/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.tasnimnews.com/fa/news/۱۳۹۸/۰۷/۲۵/۲۱۲۰۰۸۳/ [۳۳]پایگاه اینترنتی مشرق، طوفانِ MRAP بومی در اوج تحریم ها و بدعهدی ها/ ایران هم به جمع تولیدکنندگان یک غول میلیون دلاری پیوست ، ۳۰/۰۸/۱۳۹۷، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.mashreghnews.ir/news/۹۱۲۹۰۵ [۳۴]پایگاه اینترنتی خبر آنلاین، رونمایی از هواپیمای ۱۹۵ هزار یورویی و فوق سبک اطلاعاتی نیروی دریایی ارتش ، ۱۲/۰۹/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.khabaronline.ir/news/۱۳۲۷۲۳۳/ [۳۵]پایگاه اینترنتی افکارنیوز، رسالت اصلی صنایع الکترونیک ایران در وزارت دفاع ، ۱۵/۰۶/۱۳۹۴، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.afkarnews.com/%D۸%A۸%D۸%AE%D۸%B۴-%D۸%B۳%DB%۸C%D۸%A۷%D۸%B۳%DB%۸C-۳/۴۴۴۶۳۱-%D۸%B۱%D۸%B۳%D۸%A۷%D۹%۸۴%D۸%AA-%D۸%A۷%D۸%B۵%D۹%۸۴%DB%۸C-%D۸%B۵%D۹%۸۶%D۸%A۷%DB%۸C%D۸%B۹-%D۸%A۷%D۹%۸۴%DA%A۹%D۸%AA%D۸%B۱%D۹%۸۸%D۹%۸۶%DB%۸C%DA%A۹-%D۸%A۷%DB%۸C%D۸%B۱%D۸%A۷%D۹%۸۶-%D۸%AF%D۸%B۱-%D۹%۸۸%D۸%B۲%D۸%A۷%D۸%B۱%D۸%AA-%D۸%AF%D۹%۸۱%D۸%A۷%D۸%B۹ [۳۶]پایگاه اینترنتی خبرگزاری آنا، جهاد خودکفایی ارتش چه کارکردی دارد؟ ، ۰۵/۰۹/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://ana.ir/fa/news/۱۷/۴۴۶۸۴۳/ [۳۷]پایگاه اینترنتی خبرگزاری بین المللی قدس، هشدار مرکز اطلاعاتی صهیونیستی درباره شهر های موشکی ایران؛ چرا اروپا و آمریکا دست بکار شدند؟، ۰۸/۱۲/۱۳۹۷، قابل بازیابی در پیوند زیر: http://qodsna.com/fa/۳۲۵۲۷۱ [۳۸]پایگاه اینترنتی باشگاه خبرنگاران جوان، صابرین و نوهد نمادی از ید واحده نیرو های مسلح ، ۲۲/۰۹/۱۳۹۶، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.yjc.ir/fa/news/۶۳۵۶۱۷۹/


آخرین اخبار
برچسب‌ها:   

انقلاب

 | 

اسلامی

 | 

سیاست

 | 

دفاعی

 | 

ایران

 | 
پربیننده‌ترین‌ها (6 ساعت اخیر)

پربیننده‌ترین‌ها (24 ساعت اخیر)

پربیننده‌ترین‌ها (هفته‌ی اخیر)

منابع خبری